Tips en trucs

A

Absolute vochtigheid is een maat waarmee het volume waterdamp in een bepaalde hoeveelheid lucht bij de gemeten temperatuur wordt aangegeven. Door te veel vocht kan het papier gaan krullen en door te weinig vocht kan het papier statisch worden. Beiden vergroten de kans op storingen.

B

Dit milieucertificaat is het oudste ter wereld en een initiatief van de Duitse overheid uit 1977. Het stelt bedrijven in staat om zich met milieuvriendelijke producten te onderscheiden in de markt en helpt consumenten om producten te kiezen op basis van milieuvriendelijkheid. Een onafhankelijke jury stelt de criteria vast, waaraan producten en diensten moeten voldoen. Zo’n 3700 producten en diensten zijn nu van de Blauwe Engel voorzien. Papier dat voorzien is van de Blauwe Engel, bestaat voor minstens 95 % uit gerecycled papier, oftewel herverwerkt papier afkomstig van huishoudens.

Breedlopend (BL)
Vellen waarbij de vezelrichting evenwijdig loopt met de korte zijde van het papier. Zie "vezelrichting" voor meer informatie.

C

Carbon Footprint
Carbon footprint of CO2-voetafdruk is een maat voor de uitstoot van CO2 als gevolg van het gebruik van fossiele brandstoffen in bijvoorbeeld de productie van papier. De C02-voetafdruk is een manier om de bijdrage aan klimaatverandering te bepalen. Zo heeft papier dat wordt geproduceerd met behulp van biomassa in plaats van fossiele brandstoffen een zeer lage carbon footprint. In sommige gevallen is de carbon footprint van de papierproductie zelfs nul en daarmee CO2-neutraal. De CO2 emissie van papier is inzichtelijk via het Paper Profile.

D

Dikte

De dikte van het papier wordt uitgedrukt in micron of micrometer. Een micrometer is eenmiljoenste deel van een meter, ofwel een duizendste millimeter, uitgedrukt in μm.

E

ECF
Het bleken van de papiervezel is nodig om deze definitief te zuiveren van lignineresten (Lignine is een bestanddeel uit het originele hout die ervoor zorgt dat papier vergeelt). Bovendien is bleking noodzakelijk om de veelgevraagde (hoge) witheid van papier te kunnen realiseren. Vroeger werd papier gebleekt met chloor in de vorm van chloorgas. Omdat dit het milieu erg belast is men gaan uitkijken naar alternatieven, door middel van TCF en ECF bleking.

ECO Label
Het Europese Ecolabel, of de Bloem, geeft aan dat een product, in dit geval papier, op een milieuvriendelijke manier is geproduceerd. Om dit keurmerk te mogen gebruiken, moet een bedrijf aan strenge criteria voldoen, zoals voor emissies naar water en lucht en energiegebruik. Ook mag geen chloorgas als bleekmiddel gebruikt worden. Een onafhankelijke partij controleert dit alles.

EMAS

Aan het Europese EMAS-logo zijn bedrijven te herkennen, die hun milieuprestaties continu verbeteren. Ze werken met een milieumanagementsysteem en rapporteren over hun milieuprestaties. In een geverifieerde verklaring vergelijken ze de bereikte resultaten met hun milieudoelstellingen en geven ze aan welke stappen ze nemen om de prestaties verder te verbeteren.

F

Formaten

Een papierformaat beschrijft de afmetingen van een vel papier. Er zijn verschillende standaarden voor de formaten van papier. De A-serie van papierformaten is een serie van vellen waarbij het eerstvolgende vel steeds een tweemaal zo grote (of kleine) oppervlakte heeft.

• A0 1189 x 841 mm
• A1 841 x 594 mm
• A2 594 x 420 mm
• A3 420 x 297 mm
• A4 297 x 210 mm
• A5 210 x 148 mm
• A6 148 x 105 mm
• A7 105 x 74 mm
• A8 74 x 53 mm
• A9 53 x 37 mm

Formatie

Formatie is de wijze waarop vezels over het vel papier zijn verdeeld. Een slechte verdeling kan een vlekkerige of ongelijke tonerverdeling veroorzaken in beelden met volle (kleur)vlakken. Om een indruk te krijgen van de formatie van het papier, kunt u het vel papier tegen het licht houden. Als het papier een goede vezelverdeling heeft ziet, het er egaal en gelijkmatig uit. Als de formatie minder goed is, oogt het papier vlekkerig en onregelmatig.

FSC

Dit keurmerk geeft aan dat het papier is gemaakt van hout, afkomstig uit een duurzaam beheerd bos. FSC staat voor Forest Stewardship Council, een internationale vereniging zonder winstoogmerk die het duurzame bosbeheer wereldwijd wil stimuleren en verbeteren. Pas als zowel het bosbeheer als de handelsketen aan de door FSC gestelde eisen voldoen, mogen  houtproducenten en papierleveranciers het FSC-logo voeren. FSC laat dat controleren door onafhankelijke certificeringsorganisaties. Océ voert het FSC-logo sinds mei 2006.

G

Als in de 'branche' gesproken wordt over het gewicht van het papier, dan wordt dit uitgedrukt in g/m². Meestel wordt daarvoor de taalkundig niet geheel correcte term 'gramgewicht' gebruikt. De aanduiding g/m² betekent het theoretische gewicht van een papierkwaliteit per vierkante meter.

H

De term houthoudend papier geeft aan dat de celstof die wordt gebruikt voor de productie van het papier op mechanische wijze is ontsloten. Het hout wordt doormiddel van een draaiende slijpsteen versnipperd, waarbij houtslijp ontstaat. Het nadeel is dat het papier naar verloop van tijd vergeeld.

Houtvrij (HV)

De term houtvrij papier geeft aan dat de celstof die wordt gebruikt voor de productie van het papier op chemische wijze (in aanwezigheid van sulfaat of sulfiet) is ontsloten en ontdaan ontdaan van de aanwezige lignine. Hiermee wordt onder andere voorkomen dat het papier naar verloop van tijd vergeeld.

I

ISO 14001

Dit is een wereldwijd geaccepteerde norm voor het milieuzorgsysteem van een bedrijf of andere organisatie. Bij een milieuzorgsysteem gaat het om het systematisch organiseren en plannen van activiteiten, met als doel de milieuprestaties van een bedrijf verder te verbeteren en milieu tot integraal onderdeel van het bedrijfsbeleid te maken. Een ISO 14001-certificaat garandeert, dat  een bedrijf zich strategisch en actief inzet voor het verbeteren van de milieuaspecten van zijn productie en producten. Anders dan bij EMAS hoeven bedrijven bij ISO 14001 geen geverifieerde verklaring te publiceren over hun milieuprestaties.

J

K

L

Langlopend

Vellen waarbij de vezelrichting evenwijdig loopt met de lange zijde van het papier. Zie "vezelrichting" voor meer informatie.

Looprichting

De looprichting van het papier wordt bepaald door de richting waarin het merendeel van de vezels liggen. Zie "vezelrichting" voor meer informatie.

M

Machine Coated papier (MC)

Machine Coated, ook wel machine gestreken, papier wordt tijdens de papierproductie voorzien van een tweezijdige strijklaag (coating).

N

NEN-EN 12281
Deze Europese standaard specificeert de kwaliteitsnormen van hetongestrekenkleinformaatkopieerpapier ten behoeve van dry toner printers.  Dit is belangrijk omdat er geen standaard kopieerapparaat bestaat. De volgende eigenschappen worden in kaartgebracht: krul vóór het kopiëren,doorvoer bij het kopiëren, kwaliteit van de snijranden, slijtvastheid, elektrischeweerstand van het oppervlak, vochtgehalte en gladheid, hechting van de toner,opaciteit, grammage en afmeting.

NEN 2728

Volgens een ministerieel besluit ‘Regeling Duurzame Archiefbescheiden’ dat eind 2001 in werking is getreden, moet papier dat door de overheid wordt gearchiveerd voldoen aan NEN 2728. Deze norm zegt iets over de houdbaarheid van onbedrukt papier. Europees zijn deze eisen vastgelegd in de ISO 9706 norm. Nederland heeft deze norm echter aangescherpt en vastgelegd in de NEN 2728. De NEN 2728 stelt extra eisen t.a.v. de sterkte eigenschappen van papier na veroudering. Eén van de meetbare papiereigenschappen om dit te bepalen is het dubbel-vouwgetal, dat vooren na (kunstmatige) veroudering gemeten moet worden. Voor het papier betekent dit dat langere vezels gebruikt dienen te worden, die vetter gemalen moeten worden. Papier dat aan deze NEN norm moet voldoen wordt aan testen onderworpen door een bevoegde instantie (voorheen TNO) om te kijken of de eisen gehaald kunnen worden. In aanmerking dient ook te worden meegenomen dat niet alleen het papier invloed heeft op de houdbaarheid, maar ook inkt; toner; lijm enz. Papier dat aan deze NEN-norm voldoet herkent men aan een symbool (op de verpakking) als een horizontaal cijfer acht (het wiskundige symbool voor oneindig).

Nordic Swan

Het Scandinavische Ecolabel, dat bekend staat als ‘Nordic Swan’ is het officiële Scandinavische ecolabel, dat in 1989 door de Scandinavische Ministerraad is geïntroduceerd. Het symbool wordt voornamelijk gebruikt in Scandinavische landen voor ongeveer 60 productgroepen waaronder kopieer- en printpapier. Nordic Swan stelt uitgebreide criteria vast voor grondstoffen, energie, waterverbruik, uitstoot, afvalbeheer, aandeel gecertificeerde vezels, gebruik van chemicaliën en de mogelijkheid tot hergebruik van producten.

O

Opdikking

De verhouding tussen de dikte en het gewicht van het papier. Een eenheid die aangeeft hoe poreus of compact een materiaal is, uitgedrukt in massa per eenheid volume.

Formule

dikte(μm) : gewicht(g/m²) = opdikking. Bijvoorbeeld: 150 μm : 115 g/m² = 1.3

De opdikking wordt gebruikt om oa. de dikte van een boek te bepalen. Een boek van 200 pagina's (= 100 vellen), 90 g/m² papier met een opdikking van 1.95 zal circa 1,75 cm (100 x 1.95 x 90) dik worden.

Opaciteit

De mate van ondoorlatendheid (ondoorschijnendheid) voor licht. Opaciteit wordt aangegeven middels een percentage. Hoe hoger dit percentage, hoe minder licht door het papier schijnt.

P

PEFC

Dit keurmerk is een initiatief uit 1999 van boseigenaren uit zes Europese landen. In samenwerking met de papierindustrie, verenigingen voor natuurbehoud, wetenschappers, consumenten en overheid zijn de boseigenaren tot een systeem voor certificatie gekomen onder de vlag van de PEFC Council. Ook zij willen bossen duurzaam beheren. Het PEFC-keurmerk waarborgt, dat hout is gebruikt uit bossen, die milieuvriendelijk en sociaal verantwoord worden beheerd.

Q

R

Relatieve vochtigheid (RV)

Relatieve vochtigheid is de maat waarmee de vochtigheidsgraad van lucht aangeven. Relatief betekent verhoudingsgewijs en de relatieve vochtigheid is het verhoudingsgetal tussen de hoeveelheid waterdamp die er bij een bepaalde temperatuur in de lucht aanwezig is en de hoeveelheid die er bij diezelfde temperatuur maximaal opgenomen kan worden. Een relatieve vochtigheid van 75% wil zeggen, dat de lucht driekwart van zijn maximale waterdamp bevat. Door te veel vocht kan het papier gaan krullen en door te weinig vocht kan het papier statisch worden. Beiden vergroten de kans op storingen.

S

T

TCF

Het bleken van de papiervezel is nodig om deze definitief te zuiveren van lignineresten (Lignine is een bestanddeel uit het originele hout die ervoor zorgt dat papier vergeelt). Bovendien is bleking noodzakelijk om de veelgevraagde (hoge) witheid van papier te kunnen realiseren. Vroeger werd papier gebleekt met chloor in de vorm van chloorgas. Omdat dit het milieu erg belast is men gaan uitkijken naar alternatieven, door middel van TCF en ECF bleking.

U

V

Vezelrichting

De vezelrichting van het papier is de richting waarin de meeste vezels liggen. Tijdens de productie gaan de meeste vezels evenwijdig liggen. Afhankelijk van de wijze waarop het papier in de zijn definitieve formaat wordt gesneden, noemt men het papier langlopend (LL; de vezels liggen parallel aan de lange zijde van het vel papier) of breedlopend (BL; de vezels liggen parallel aan de korte zijde van het vel papier).

Viltzijde

De bovenzijde van het papier wordt de viltzijde genoemd. De relatief sterke vezels bevinden zich aan de andere zijde van het papier (zeefzijde), waardoor men eerst de zeefzijde dient te bedrukken of beprinten.

W

X

Y

Z

Zeefzijde

De onderzijde van de papierbaan, heeft op het zeefdoek van de papiermachine gelegen. De relatief sterke vezels bevinden zich aan de zeefzijde van het papier, waardoor men eerst de zeefzijde dient te bedrukken of beprinten. De bovenkant van het papier wordt de viltzijde genoemd.